۲۵ دقیقه پیش
لحن دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در قبال ونزوئلا به شکلی غیرمنتظره تغییر کرده است.
در چند هفته اخیر آقای ترامپ، ونزوئلا را به ارسال گسترده مواد مخدر به ایالات متحده متهم کرده است.
او این اتهام را بهعنوان توجیهی برای کارزار حمله به کشتیها در دریای کارائیب و اعزام بزرگترین قوای نظامی در تاریخ اخیر آمریکای لاتین به سواحل ونزوئلا، مطرح کرد.
حالا اما او موضوع تازهای را طرح کرده است.
ترامپ چند روز پیش اعلام کرد: «تا زمانی که ونزوئلا تمام نفت، زمین و سایر داراییهایی را که پیشتر از ایالات متحده آمریکا دزدیده شدهاند، بازنگرداند، نفتکشهای تحریمی که وارد ونزوئلا میشوند یا این کشور را ترک میکنند، به شکل کامل و مطلق مسدود خواهند شد.
»
اشاره رئیس جمهور آمریکا به نفتی که ادعا میشود ونزوئلا از آمریکا دزدیده، ناظران را شگفتزده کرد، چرا که تا پیش از این، واشنگتن فشارهای خود علیه آقای مادورو را با این اتهام توجیه میکرد که او رهبری شبکهای جنایی به نام «کارتل خورشیدها» را بر عهده دارد، چیزی که رئیسجمهور ونزوئلا آن را رد میکند.
اما روز بعد، استیون میلر، مشاور امنیت ملی ترامپ و یکی از چهرههای کلیدی در کابینهاش، بر این ادعا پافشاری کرد و گفت: «عرق، نبوغ و تلاش آمریکاییها صنعت نفت ونزوئلا را ساخت.
مصادره استبدادی آن بزرگترین سرقت ثروت و دارایی آمریکایی در تاریخ بود.
این داراییهای غارتشده برای تامین مالی تروریسم و پر کردن خیابانهای ما از قاتلان، مزدوران و مواد مخدر بهکار رفت.
»
اما آقای ترامپ و مشاورش دقیقا از چه چیزی صحبت میکنند؟ تاریخ درباره نقش ایالات متحده در توسعه صنعت نفت ونزوئلا چه میگوید؟ آیا هیچ پایهای برای این ادعا وجود دارد؟
بیبیسی موندو با متخصصان تاریخ نفت ونزوئلا گفتگو کرده تا پاسخ این پرسشها را بیابد.
منبع تصویر، Getty Images توضیح تصویر، در دهه ۱۹۲۰ دریاچه ماراکایبو پر از چاههای نفتی شرکتهای آمریکایی بود
ایالات متحده و ریشههای صنعت نفت در ونزوئلا
ونزوئلا با داشتن بزرگترین ذخایر برآوردشده نفت خام در جهان، توسعه صنعت نفت خود را در دهه ۱۹۲۰، در دوران حکومت ژنرال خوان ویسنته گومس، بهصورت گسترده آغاز کرد.
این سالها در ونزوئلا بهعنوان «انفجار بزرگ» شناخته میشود، آغازی بر بهرهبرداری وسیع از ماده خامی که تاریخ این کشور را رقم زد و اقتصاد جهانی روز به روز به آن وابستهتر شد.
توسعه صنعت نفت در آغاز در ناحیه دریاچه ماراکایبو در غرب ونزوئلا متمرکز بود.
اما فعالیت نوپای نفتی و سودآور بودن این صنعت، خیلی زود شرکتهای آمریکایی را به جای انگلیسیها و هلندیهایی که در مراحل اولیه آن را توسعه داده بودند، به صحنه آورد.
دولت خوان ویسنته گومس نظام امتیازدهی را اجرا کرد که شرکتهای آمریکایی را جذب کرد.
شرکتها در ازای پرداخت حق امتیازی که در ابتدا هفت درصد تعیین شده بود، میتوانستند نفت خام ونزوئلا را استخراج و به بازار عرضه کنند.
میگل تینکر سالاس، تاریخدان و نویسنده کتاب «میراثی پایدار: نفت، فرهنگ و جامعه در ونزوئلا»، به بیبیسی موندو گفت: «دولت امتیازها را به نخبگان محلی میداد، اما آنها این امتیازها را به خارجیها میفروختند چون ونزوئلاییها منابع یا ماشینآلات لازم برای بهرهبرداری را نداشتند.
»
در آن سالها، خانواده آمریکایی راکفلر تجارت نفت ونزوئلا را از طریق شرکت استاندارد اویل و زیرمجموعهاش در ونزوئلا، شرکت نفت کروئل، در اختیار گرفتند.
فرانسیسکو مونالدی، مدیر برنامه انرژی آمریکای لاتین در موسسه بیکر در ایالات متحده، میگوید: «آنها از قراردادهایی بهرهمند شدند که بهشدت مورد انتقاد قرار گرفت، چون بسیار به نفع شرکتها تلقی میشد.
»
منبع تصویر، Getty Images توضیح تصویر، جان دی.
راکفلر یکی از نخستین سرمایهداران آمریکایی بود که با نفت ونزوئلا تجارت کرد
به گفته آقای تینکر سالاس، «خوان ویسنته گومس تلاش کرد تا میان حضور آمریکاییها، بریتانیاییها و هلندیها توازن ایجاد کند تا هیچ کدام انحصار نداشته باشند».
و فعالیتهای نخستین آمریکاییها، آنطور که این کارشناس توصیف میکند، «یک فاجعه زیستمحیطی عظیم» ایجاد کرد.
او میگوید: «اروپاییها بهرهبرداری از نفت را در سواحل دریاچه ماراکایبو انجام داده بودند.
اما آمریکاییها شروع به نصب سکوهایی کردند که از زیر آب نفت استخراج میکردند.
آنها ابتدا این سکوها را روی پایههای چوبی قرار میدادند که اغلب بر اثر آب پوسیده میشدند و باعث فروپاشی چاهها و نشت نفت در دریاچه میشدند.
»
آقای تینکر سالاس میافزاید: «این مساله تاثیر بزرگی بر جوامعی داشت که در ساحل دریاچه زندگی میکردند و به آب آن وابسته بودند.
هیچگاه نه جبرانی صورت گرفت و نه غرامتی پرداخت شد.
»
مذاکرات نفتی در دوران حکومت نظامی
در سال ۱۹۴۳ ونزوئلا تحت حکومت یک نظامی دیگر به نام ایسایاس مدینا آنگاریتا بود.
آقای تینکر سالاس توضیح میدهد: «مدینا آنگاریتا تحت فشار بخشهایی از ارتش که خواستار پیشرفت بودند و طبقه متوسط نوظهور، میخواست از منابع نفتی برای مدرنسازی کشور استفاده کند.
»
در زمینهای که جنگ جهانی دوم ارزش راهبردی بالایی به ونزوئلا بخشیده بود، مدینا آنگاریتا قانون هیدروکربنها را تصویب کرد که قواعد بازی را تغییر داد.
دولت نیمی از سود حاصل از تجارت نفت را برای خود نگه داشت و حق امتیازی که شرکتهای خارجی باید پرداخت میکردند، به ۱۶ درصد افزایش یافت.
علاوه بر این، قراردادهای امتیازی به مدت زمان ۴۰ سال محدود شدند و شرکتهای بهرهبردار ملزم شدند پالایشگاههایی در کشور احداث کنند تا صنعت ملی نفت در ونزوئلا توسعه یابد.
با این حال، اقدامات مدینا آنگاریتا با استقبال ایالات متحده مواجه شد؛ کشوری که در زمان بحرانی جنگ، ونزوئلا را بهعنوان تامینکنندهای قابل اعتماد میدید.
آقای تینکر سالاس میگوید: «این روند از طریق مذاکره پیش رفت، نه از طریق تحمیل دولت.
شرکتهای آمریکایی از آن استقبال کردند، چون ملی شدن نفت در مکزیک در سال ۱۹۳۸ را به یاد داشتند و میخواستند از تکرار آن جلوگیری کنند.
»
ملی شدن نفت در دوران کارلوس آندرس پرز
زمانی که کارلوس آندرس پرز در سال ۱۹۷۴ با وعده ملیسازی نفت به قدرت رسید، جهان بسیار متفاوت بود.
چنانکه در جریان تحریم نفتی چند کشور عربی علیه ایالات متحده در سال ۱۹۷۳ به دلیل حمایت آمریکا از اسرائیل آشکار شد، کشورهای تولیدکننده نفت پی برده بودند که کنترل بر منبعی که اقتصادهای توسعه یافته به شدت به آن وابسته شده بودند، چه قدرت و منابع عظیمی به آنها میدهد.
ونزوئلا در آن زمان بزرگترین صادرکننده نفت خام جهان بود و یکی از پایهگذاران سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) نیز محسوب میشد.
آقای مونالدی یادآوری میکند: «ملی شدن نفت در ونزوئلا یکی از موارد متعدد در دورهای از ملیسازیها بود مانند ملی شدن شرکت نفت عربستان سعودی به نام آرامکو.
»
منبع تصویر، Getty Images توضیح تصویر، کارلوس آندرس پرز، رئیسجمهور ونزوئلا (راست) در کاراکاس با جیمی کارتر، رئیسجمهور آمریکا دیدار کرد و با وجود ملی شدن نفت ونزوئلا، روابط خوبی با ایالات متحده داشت
زمانی که آقای پرز در سال ۱۹۷۵ دستور ملی شدن نفت و تاسیس شرکت دولتی نفت ونزوئلا را صادر کرد، هیچ درگیری با اکسون و سایر شرکتهای آمریکایی فعال در کشور رخ نداد.
«فقط چند سال به پایان امتیازهای نفتی شرکتهای آمریکایی باقی مانده بود و دولت به شکل معقولی بابت درآمدهایی که قرار بود دریافت نکنند، به آن شرکتها غرامت پرداخت کرد.
»
این بخشی از توضیح برای روابط خوب کارلوس آندرس پرز با ایالات متحده بود.
با درآمدهای ناشی از نفت که قیمت آن سر به فلک کشیده بود، دوران موسوم به «ونزوئلای سعودی» آغاز شد، فرآیندی از نوسازی و توسعه که کشور را به مصرف انبوه و زیرساختهای پیشرفته عادت داد، اما مشکلاتی مانند نابرابری و بدهی سنگین را حل نکرد.
و چه بر سر شرکتهای آمریکایی آمد؟
به گفته آقای مونالدی، «آنها همچنان به نفت ونزوئلا دسترسی داشتند و قراردادهای جانبی با شرکت نفت ونزوئلا را حفظ کردند. 更多阅读 特朗普任命的邦吉诺在不到一年后离开联邦调查局 – DW – 12。
به همین دلیل آنها همچنان از ونزوئلا سود زیادی بهدست میآوردند.
»
اختلافات با هوگو چاوز
با روی کار آمدن سرهنگ هوگو چاوز در سال ۱۹۹۹، تاریخ تغییر کرد، کسی که خیلی زود با مدیران شرکت نفت ونزوئلا دچار اختلاف شد.
این مدیران در سال ۲۰۰۲ اعتصابی ترتیب دادند که صنعت نفت ونزوئلا را فلج کرد.
آقای تینکر سالاس توضیح میدهد: «شرکت نفت ونزوئلا به دولتی در دل دولت تبدیل شده بود، جایی که رهبرانش خود را متخصصان، یک نظام شایستهسالار میدانستند و نمیخواستند دولت در مدیریت نفت دخالت کند.
»
اما آقای چاوز بخش زیادی از نیروی انسانی شرکت نفت دولتی را پاکسازی کرد.
او این شرکت را با وفاداران به «انقلاب بولیواری» خود پر کرد و به دنبال چیزی رفت که آن را «ملی کردن دوباره» نفت مینامید.
منبع تصویر، Getty Images توضیح تصویر، مصادره داراییهای آمریکایی توسط هوگو چاوز سالها دعوای قضایی بهدنبال داشت که هنوز حلنشده باقی ماندهاند
از سال ۲۰۰۴، با افزایش قیمت نفت، رئیسجمهور ونزوئلا بازنگری در قراردادهای شرکت نفت کشورش را به کمپانیهای خارجی تحمیل کرد.
قراردادهایی که تا آن زمان تجارت پرسودی برای شرکتهای بینالمللی نفتی بودند.
از سال ۲۰۰۱، به شکل قانونی الزام شد که شرکت نفت ونزوئلا، سهام اکثریتی را در تمام پروژهها داشته باشد.
همچنین حق امتیازی که شرکتهای خارجی باید پرداخت میکردند، به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کرد.
آقای چاوز با منابع حاصل از این تغییرات، توانست هزینههای برنامههای اجتماعی گسترده خود و سیاست خارجی تهاجمیاش را تامین کند.
سیاستی که او را به جایگزینی برای تسلط ایالات متحده در آمریکای لاتین تبدیل کرد.
منبع تصویر، Getty Images توضیح تصویر، تولید نفت ونزوئلا در دوران چاوز و مادورو به شدت کاهش یافت
شرکتهای آمریکایی اکسون موبیل، کوناکو فیلیپس و شورون از اصلیترین شرکتهایی بودند که تحت تاثیر این تغییرات قرار گرفتند و راهبردهای متفاوتی را اتخاذ کردند.
شورون تصمیم گرفت تحت شرایط جدید در ونزوئلا باقی بماند و همچنان در این کشور نفت تولید میکند.
埃克森美孚和康纳菲石油公司拒绝了，并在没有接受没收其资产的赔偿的情况下离开了委内瑞拉。
埃克森美孚向世界银行国际投资争端解决中心申请仲裁。
该机构裁定委内瑞拉应向埃克森美孚公司支付约16亿美元的赔偿金。
由于这一数字远低于该公司最初的宣称，埃克森美孚的胜利被媒体形容为“一场空洞的胜利”。
科纳科菲利普斯还在国际投资争端解决中心获胜，并获得了高得多的赔偿。
因为该中心裁定没收康纳克菲利普斯资产是非法的，而且委内瑞拉政府在赔偿谈判中没有诚意。
但二十年后，康纳菲石油公司仍在努力追讨委内瑞拉共和国欠该公司的超过 100 亿美元的债务。
目前，该公司是首批等待出售委内瑞拉石油公司美国子公司 Citgo 资产的债权人之一。
Citgo 卷入了一场旷日持久且悬而未决的法律案件。
委内瑞拉真的欠美国石油吗？
2017年，委内瑞拉无力偿还债务，陷入“违约”。
该国目前约有 1500 亿美元的未偿债务。
这一数字包括政府债券和委内瑞拉石油公司，以及对中国和俄罗斯等友好国家的未偿还贷款。
尼古拉斯·马杜罗政府多年来一直将该国的经济问题归咎于美国的制裁。制裁限制了该国石油出口的能力。
委内瑞拉石油产量高峰时达到每日300万至70万桶，目前已降至每日约100万至30万桶。
专家表示，委内瑞拉石油产量大幅下降主要是查韦斯和马杜罗政权时期管理不善和腐败造成的。
莫纳尔迪先生表示，“查韦斯的没收行动没有得到妥善执行，委内瑞拉现在正在付出代价。
但这并不意味着委内瑞拉石油属于美国公司。
从来没有这样过。
他们只有剥削点。
»
这位专家认为，“特朗普和米勒使用了夸张的语气，与廷克的现实不符”。
廷克·萨拉斯先生还表示：“没有历史依据说委内瑞拉从美国偷了石油。
»